Texnologiya

Emeliyyat Sistemleri nədir və hansılardır? ✅

Emeliyyat sistemleri – Komputerdə işləyən, hardware qaynaqlarını idarə edən və müxtəlif tətbiq proqramları üçün ümumi xidmətlər göstərən bir proqramdır. Əməliyyat sistemi tədbiq kodları ümumiyyətlə birbaşa hardware tərəfindən icra olunsa da, giriş proqramı və yaddaş ayrılması kimi hardware funksiyaları üçün tətbiqetmə proqramları ilə komputer avadanlığı arasında vasitəçi rolunu oynayır. 

Əməliyyat sistemləri yalnız komputerlərdə, video, oyun konsollarında, mobil telefonlarda və veb serverlerde deyil;Avtomobillərdə, ağ əşyalara və ya hətta saatların içərisinə yüklənə bilər. Əməliyyat sistemləri işləkliyinin genişliyi ilə deyil, aparatı müəyyən bir məqsəd üçün proqramramlaşdırma qabiliyyəti ilə qiymətləndirilməlidir.

Əməliyyat sistemlərinə nümunə olaraq Microsoft  Windows, Mac OS X, Linux, Pardus, BeOS, Android və İOS daxildir. 

emeliyyat sistemleri

Emeliyyat sistemi komputer qurulduqdan sonra yüklənir və istənilən vaxt silinə və yenidən quraşdırıla və ya başqa bir emeliyyat sistemi ilə əvəz edilə bilər. 

➡️ Əmeliyyat sistemi nədir və necə işləyir? 

Başlanğıc zamanı emeliyyat sistemi özünü yaddaşa ataraq yaddaşdan işləməyə başlayır. Ekran görüntüsü açıldıqdan sonra görünəndə içəridəki tətbiqlər açılmağa başlayır. Bu tətbiqetmələrin açılması başa çatdıqdan sonra işləmə əməliyyatı başa çatır və proses başlayır. 

Emeliyyat sistemleri iki yerə bölünür. 

  1. Qapalı mənbəli
  • Microsoft  Windows 
  • Mac  OS X
  • Chrome OS 

2. Açıq mənbəli (Linux)

Reklamlara klikləyin 😊
loading...
  • Ubuntu 
  • Centos
  • FreeDos32
  • GNU/Hurd
  • Haiku
  • NetBSD
  • ReactOS
  • Pardus(Türkiyə) 

➡️ Emeliyyat sistemi növləri hansılardır 

Komputerlərdə bir neçə tip emeliyyat sistemindən istifadə edirlər: UNİX, DOS, MS DOS, OS/2, Windows 95/98 Me/2000 /XP/ Vista /7. Fərdi komputerlərdə əsasən  Windows  9x (1995ci ildə yaradılmışdır) əməliyyat sistemi proqram təminatından geniş istifadə olunur.  Windows 9x çoxməsələli əməliyyat sistemi olub, qrafiki pənçərə istifadəçi interfeysi ə malikdir. 

1️⃣ Windows emeliyyat sistemi

Microsoft tərəfindən ilk olaraq MS-DOS adı ilə satışa çıxan daha sonra    Windows adını alan və dünyadan ən çox istifadə olunan emeliyyat sistemidir. Asanlıqla öyrənilən bilən emeliyyat sistemidir. Bu asanlıq  Windows-a komputer bazarında ən çox istifadə olunan emeliyyat sistemi olmasını təşkil edir. Bu mövzuda ən  böyük ən böyük rəqibi Linux emeliyyat sistemidir. 

Emeliyyat Sistemleri - windows
Windows sisteminin təkamülü

2️⃣ MacOS ( Apple OS X) emeliyyat sistemi 

Machintosh emeliyyat sistemi, Apple – nin yaratmış olduğu şəxsi komputerlər içərisində istifadə edilməkdə olan inkişaf etmiş bir emeliyyat sistemidir.  İlk olaraq Apple-in şəxsi komputeri olan Machintosh ilə birlikdə 1984cü ildə ortaya çıxmışdır. Günümüzədək istifadə olunmaqdadır. 

3️⃣ UNIX əməliyyat sistemləri 

UNİX, Brain Kernighan tərəfindən icad edilən və MULTICS komandasının üzvləri tərəfindən Bell Labaratoriyasında 1960 cı illərin sonuna doğru inkişaf etmiş bir emeliyyat sistemidir. UNİX emeliyyat sistemi C proqram dili ilə yaradılmışdır. 

4️⃣ Linux – emeliyyat sistemleri

Linux emeliyyat sisteminin adı onun dizayneri Linus Torvaldsan adı ilə bağlıdır. İlk dəfə 1991ci ildə adını tanıdıb. Bir çox açıq mənbəli emeliyyat sisteminin əsasını təşkil edən, Linuxun  virus ehtimalı ən aşağı olan emeliyyat sistemi olduğu bilinir. Linux-un yanında olmayan yeganə şirkət, əksəriyyətimizin istifadə etdiyi Windows emeliyyat sistemlerini inkişaf etdirən Microsoft şirkətidir. 

5️⃣ Pardus əməliyyat sistemi 

TÜBİTAK tərəfindən Linux emeliyyat sistemi əsasında hazırlanmış yeni bir emeliyyat sistemidir. Tez qurula bilən, asanlıqla istifadə edilən və çox dilli dəstək təklif edən bir emeliyyat sistemidir. Pardusun indiyə qədər yayımlanan 5 əsas versiyası var. Bunlara əlavə olaraq 2 korporativ versiyası var. 

6️⃣ Android əməliyyat sistemi 

Google şirkəti və bir çox fərqli inkişaf etdirici tərəfindən buraxılan Linux əsaslı mobil emeliyyat sistemidir. Android emeliyyat sistemi mobil cihazlar və mobil telefonlar üçün hazırlanmış açıq mənbəli mobil proqramdır. Bu gün milyonlarla Android proqramı mövcuddur. Google Play Store, Google tərəfindən yaradılan və idarə olunan bir Android proqram mağazasıdır. Son məlumatlara görə dünyada ən çox istifadə edilən mobil emeliyyat sistemidir. 

7️⃣ İOS əməliyyat sistemi

Apple şirkətinin IPhone markalı smartfonlar, iPad markalı tabletlər və Mac OS emeliyyat sisteminə əsaslanan iPod Touch üçün istehsal etdiyi mobil emeliyyat sistemidir. Bu gün ki texnologiyanın lüks və tərəqqisini izləmək çətin olan yenilikləri aşkar etmək;Rəqib texnoloji proqramla əl-ələ verən İOS əməliyyat sistemi Linux əsaslı bir emeliyyat sistemidir.

Dopinqçi

Devdoping.az saytı üçün bütün maraqlı məlumatları sizlər üçün axtarıb, araşdırıb yeni məqalə halına salaraq paylaşırıq. Əgər yazılar sizin üçün faydalı oldusa rəy yazaraq fikirlərinizi bildirə bilərsiniz.

Əlaqəli mövzular

Bir cavab yazın

Sizin e-poçt ünvanınız dərc edilməyəcəkdir. Gərəkli sahələr * ilə işarələnmişdir

Back to top button